Situatie analyse drop-out probleem

Drop-outs in Suriname

“Increasingly, it is being recognized that the issues of dropping out and dropping prevention cannot be separated from issues affecting our total economic and social structure. These issues include poverty, unemployment, discrimination, the role of the family, social values, the welfare cycle, child abuse and drug abuse.”

Peek, Law and Mills 1997

De definitie

Het verschijnsel voortijdige schoolverlaters is een belangrijk maatschappelijk fenomeen. Er zijn verschillende benamingen voor deze groep. De meest voorkomende benamingen zijn schooldrop-outs, drop-outs, voortijdige schoolverlaters of vroegtijdige schoolverlaters.

Stichting TANA gebruikt veelal de term voortijdige schoolverlaters. Schooldrop-out of drop-out wordt gebruikt in de internationale literatuur, maar geeft in het dagelijkse werk met de jongeren een negatieve associatie.Ook de term voortijdige schoolverlater geeft niet altijd de precieze betekenis weer. Voortijdig de school verlaten kan ook betekenen dat iemand briljante prestaties levert zodat hij eerder van school komt met een diploma.

Onder voortijdige schoolverlater verstaan we:
Het kind of de jongere die de school zonder diploma eerder verlaat dan het vastgestelde tijdstip.

De omvang

In Suriname zijn geen exacte cijfers beschikbaar over het aantal drop-outs binnen het regulier onderwijs. Wel houdt het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling (Minov) het aantal inschrijvingen bij evenals het aantal examenkandidaten van de basisschool (GLO) en de MULO. De afdelingen binnen het ministerie die zich hiermee bezighouden zijn het Bureau Lager Onderwijs (BLO), het Examenbureau en de Inspectie Voortgezet Onderwijs Junioren (VOJ).

We gebruiken de gegevens om vast te stellen hoeveel kinderen uitvallen van de lagere school. We kijken eerst bij het aantal inschrijvingen in een bepaald jaar. Zes jaar later wordt vervolgens bekeken hoeveel leerlingen deelnemen aan de eindtoets of het eindexamen (tabel 1). Om de betrouwbaarheid te vergroten zijn de gegevens meegenomen van meerdere jaren.

Tabel 1. Instroom en uitstroom van leerlingen op GLO-niveau

Tijdsinterval Inschrijving leerlingen (GLO I) Deelname leerlingen eindtoets (GLO-6) Verschil in absolute aantallen Verschil in relatieve aantallen
1999-2005 12.958 9.151 3.807 29%
1998-2004 13.027 9.180 3.846 30%
1997-2003 13.643 8.944 4.880 34%
1996-2002 13.894 8.969 4.699 35%
1995-2001 13.502 8.848 4.654 34%
1994-2000 13.321 8.816 4.505 34%
1993-1999 14.233 8.937 5.296 37%
1992-1998 14.690 8.858 5.832 40%

Bron: MINOV Examenbureau / Bureau Lager Onderwijs (BLO)
GLO: Gewoon Lager Onderwijs

Over het tijdvak 1992-2005 is er een gemiddelde drop-out rate per lichting op de lagere school van 34%.
Dit betekent dat ruim 1/3e deel van de instromers de lagere school voortijdig verlaat!

De oorzaken

Hoe komt het nu dat zoveel kinderen de school voortijdig verlaten?

Professor dr. Gregory Woods (1993) schreef een boek getiteld “Reducing the drop-out rate” en legt uit dat “the four categories list risk factors for dropping out are school-related, student-related, community-related and family related.”

The community

Sociaal economische factoren als armoede leiden tot de inzet van kinderen voor kinderarbeid. Kinderen raken verstoken van onderwijs en verliezen hun concentratie waardoor zij uiteindelijk afhaken en een bijdrage moeten geven aan het huishoudinkomen. Met name wordt deze tendens ervaren in het binnenland. De inheemse- en marrongemeenschap leren de kinderen een aantal overlevingstechnieken waardoor zij het idee hebben dat het aanleren van deze technieken voldoende is en men onvoldoende bewust is van de waarde van educatie.

The family

Ouders of verzorgers spelen een cruciale rol in de stimulering van kinderen om naar school te gaan. De mate van sociale en financiele ondersteuning is sterk afhankelijk van de samenstelling van het gezin en de sociaal economische status. Uit het onderzoek Mi No Go Doro na Skoro (2001) blijkt dat Surinaamse voortijdige schoolverlaters voornamelijk komen uit eenoudergezinnen, waarbij meestal de moeder actief is in het informele circuit of laaggekwalificeerde arbeid verricht. De vader is veelal uit beeld. Gebrek aan sociale en financiele ondersteuning is onder andere een van de redenen waarom een jongere afhaakt.

The school

Het schoolsysteem binnen Suriname kenmerkt zich als een klassikaal systeem gericht op reproductie. Vele leerkrachten zijn enthousiast en vol idealen begonnen met het voor de klas staan. De grootte van de klassen, de gebrekkige voorzieningen op scholen en het uitblijven van verbeteringen op de school heeft zijn negatieve invloed gehad op het doceren van de leerkracht. Door de afwezigheid van de “coachende” rol die een juf moet hebben om haar leerlingen er door heen te slepen, blijven kinderen zitten en haken zij uiteindelijk af. De grootte van klassen leidt tot een prioriteitsstelling bij de leerkracht waarbij de meeste aandacht wordt gegeven aan de kinderen die goed mee kunnen komen. De overigen worden geafficieerd als “domme” of “trage” leerlingen en vallen vroeg of laat buiten het systeem.

The student

De jongere staat sterk onder invloed van zijn leeftijdgenoten; de zogenoemde peer-pressure. Dit kan leiden tot gebruik van risico’s als alcohol en drugs, waardoor het verzuim op de school toeneemt. Bij meisjes speelt een ander risico mee; het op jonge leeftijd zwanger raken. De tienerzwangerschap leidt dan tot een noodgedwongen afhaken van de opleiding.

De theorie en de praktijk geven interessante vergelijkingen. In 2001 ben ik een kwalitatief onderzoek gestart naar de achtergronden, de huidige situatie en toekomstperspectieven van drop-outs, die op dat moment begonnen aan een opleiding bij de vakschool.

Uit dit onderzoek blijkt dat er een sterk lineair verband bestaat tussen het zittenblijven en de voortijdige schoolverlating.

Jongeren die twee of meer keren blijven zitten op de lagere school lopen het risico om af te haken in de eerste of tweede klas van het voortgezet onderwijs.

De oorzaken van het verschijnsel drop-out zijn te meten op een drietal niveaus.

  • Macro-niveau (nationaal niveau, onderwijssysteem)
  • Meso- niveau (buurt, familie, school)
  • Micro- niveau (persoonlijke interesses, problemen en interactie met leerkracht)

Tabel 2. Oorzaken drop-out

Macro Relatief (%)
Afgewezen wegens leeftijd 29
Afgeschreven wegens 2x doubleren 5
Meso
Financiële problemen thuis 16
Druk familie tot andere schoolkeuze 1
Negatieve invloed peers 3
Micro
Voorkeur om vak te leren 15
Cognitieve problemen 12
Zwanger 4
Afgeschreven wegens gedrag 3
Ziekte 2
Verhuizing 2
Andere interesses 2
Aanpassingsproblemen 1
Overig 5
Totaal 100

Een van de belangrijkste oorzaken voor het drop-out verschijnsel in Suriname is het verouderde onderwijssysteem. Leerlingen die twee of meer keren doubleren worden “te oud” en komen langs de kant te staan.

De gevolgen

De gevolgen van het drop-out verschijnsel zijn groot. Investeringen in het onderwijs missen hun rendement aangezien de leerling de opleiding niet afrondt. Doordat zij geen diploma hebben kunnen zij geen baan vinden, waardoor beroeps- en carrieremogelijkheden nauwelijks bestaan.

De drop-out kan hierdoor sneller vervallen in risicovolle gedragingen zoals tienerzwangerschappen, criminaliteit, geweld, alcohol en drugsgebruik, waardoor zij vaker gebruik maken van sociale programma’s.